Indonézia maka Estadu arkipélajiku boot liu iha mundu, ne’ebé kompostu husi illa liu 17,000. Nasaun ne’e fahe fronteira marítima ho Estadu sanulu. Daudaun ne’e Indonézia konkorda ona ka konkorda ona parsialmente kona-ba fronteira marítima ho Malázia, Austrália, Tailándia, Singapura, Índia, Papua Nova Guiné, Vietname no Filipina. Husi nasaun sira-ne’e, Timor-Leste no Palau maka úniku nasaun rua ne’ebé maka Indonézia seidauk halo akordu ruma kona-ba fronteira marítima; maibé Indonézia hahú ona diskusaun ho nasaun rua ne’e.

Progresu ho Indonézia kona-ba fronteiras marítimas

Iha fulan-Agostu 2015, Timor-Leste no Indonézia konkorda atu habelar sira-nia diskusaun ba fronteira hodi inklui delimitasaun ba fronteira marítima sira. Enkontru konsultasaun dahuluk entre nasaun rua kona-ba delimitasaun permanente ba sira-nia fronteira marítima hahú iha fulan-Setembru 2015.

Enkontru tékniku preliminár tolu konvoka iha tinan 2018 nia rohan iha Bali, no iha 2019 iha Singapura no Bali.

Desde tinan 2021 nia rohan, Timor-Leste no Indonézia kontinua diskusaun liuhusi kanál diplomátiku sira hodi avansa delimitasaun pasífika ba sira-nia fronteira marítima, tuir lei internasionál no iha espíritu relasaun viziñu ne’ebé besik. Esforsu sira-ne’e inklui ona interkámbiu altu-nivel no enkontru informál sira ne’ebé ho objetivu atu hetan komprensaun mútua no loke dalan ba negosiasaun formál no substantiva sira.

Diskusaun kontinuasaun sira ne’e rezulta marku importante ida ho akordu atu hahú negosiasaun formál ba fronteira marítima iha tinan 2024. Ronda rua negosiasaun formál hala’o ona iha 2025: iha fulan-Agostu iha Díli no iha fulan-Dezembru iha Yogyakarta.

Negosiasaun formál fronteira marítima kontinua la’o hela.

Timor-Leste nia delegasaun lidera husi Sra. Elizabeth Exposto, Diretora Ezekutiva Gabinete Fronteiras Terrestres no Marítimas no Xefe Gabinete Primeiru-Ministru, tuir diresaun no lideransa husi S.E. Primeiru Ministru Kay Rala Xanana Gusmão.

Atu hatene liu tan, hanehan iha ne’e

AVIZU LEGAL

AVIZU IMPORTANTE

Website ida ne’e Gabinete Fronteiras Marítimas husi Konsellu ba Delimitasaun Definitiva ba Fronteiras Marítimas fornese hodi fasilita ema sira ne’ebé lee website ida ne’e, atu aprende kona ba Timor-Leste nia luta ba fronteirs marítimas permanente. Konsellu ba Delimitasaun Definitiva ba Fronteiras Marítimas no Gabinete Fronteiras Marítimas la simu responsabilidade legal saida deit ba konfiansa ba informasaun saida deit mak iha website ne’e (inklui link ba dokumentu esternu sira). Informasaun iha ne’e hanesan rezumu deit no la bele foti hanesan akonsellamentu legal. Informasaun ho opiniaun sira hato’o iha website ne’e no informasaun hirak ne’ebé ligadu la reprezenta diplomátiku no la limite ka afeta direitu Konsellu ba Delimitasaun Definitiva ba Fronteiras Marítimas, Gabinete Fronteiras Marítimas, ka Governu Timor-Leste.

Se iha no bele, Gabinete Fronteiras Marítimas fornese anexu no link sira iha lian Tetun.